मुंबई: महाराष्ट्राचा लाडका आणि सांस्कृतिक अस्मितेचा सोहळा असलेल्या गणेशोत्सवाला राज्य महोत्सवाचा दर्जा देण्यात आला असून, आता या उत्सवाचे वैश्विक आणि अद्वितीय मूल्य जगासमोर आणण्यासाठी शासना कडून व्यापक नियोजन केले जात आहे. पौराणिक, ऐतिहासिक आणि सामाजिक चळवळींची १०० वर्षांहून अधिक गौरवशाली परंपरा असलेल्या या उत्सवाची अभ्यासपूर्ण आणि पद्धतशीर मांडणी करून तो ‘युनेस्को’च्या (UNESCO) जागतिक यादीत नेण्याच्या दृष्टीने पावले उचलली जात आहेत, अशी महत्त्वाची घोषणा सांस्कृतिक कार्य मंत्री ॲड. आशिष शेलार यांनी केली आहे.

        पु.ल. देशपांडे महाराष्ट्र कला अकादमी येथे गणेशोत्सवाच्या तयारी बाबत आयोजित दोन वेगवेगळ्या उच्चस्तरीय बैठकांमध्ये ते बोलत होते. पहिल्या बैठकीत सांस्कृतिक कार्य विभाग, सर्व जिल्ह्यांचे जिल्हाधिकारी, पोलीस व वाहतूक अधिकारी उपस्थित होते, तर दुसऱ्या बैठकीत गणेशोत्सव महासंघ, समन्वय समिती, मूर्तिकार संघटना यांच्यासह महानगरपालिका, रेल्वे, एसटी महामंडळ आणि पोलीस प्रशासनाचे प्रतिनिधी सहभागी झाले होते. गतवर्षी पर्यंत शासन केवळ परवानग्या देणारी यंत्रणा होती, मात्र आता राज्य महोत्सवाचा दर्जा मिळाल्यामुळे शासन स्वतः या उत्सवाचा मुख्य आयोजक म्हणून काम करत असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

जागतिक स्तरावर डेटा संकलन व ऑनलाईन दर्शन

जगभरात मोठ्या प्रमाणावर साजरा होणाऱ्या गणेशोत्सवाच्या उपक्रमांचा शास्त्रोक्त पद्धतीने डेटा (माहिती) संकलित करून तो जगासमोर मांडण्याची गरज मंत्री शेलार यांनी व्यक्त केली. सार्वजनिक मंडळां सोबतच महाराष्ट्रातील अनेक घरांमध्ये वर्षानुवर्षे अत्यंत नाविन्यपूर्ण आणि समाजोपयोगी उपक्रमांसह साजरा होणारा घरगुती गणेशोत्सव आणि अशा घराण्यांची माहिती इंटरनेटच्या माध्यमातून जगभर पोहोचवली जाणार आहे. तसेच, राज्यातील जास्तीत जास्त गणेशोत्सव मंडळे आणि प्रसिद्ध गणेश मंदिरांना ऑनलाईन दर्शन सुविधेमध्ये सामावून घेण्यासाठी तातडीने नियोजन करण्याचे निर्देश त्यांनी दिले. शासन, गणेश मंडळे, समन्वय समिती आणि मूर्तिकार संघटना यांच्यात उत्तम समन्वय राहावा, यासाठी सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या पुढाकाराने एका विशेष समन्वय समितीची स्थापना केली जाणार आहे.

मूर्तिकारांसाठी ‘वेलिंग-खातू’ पुरस्कार जाहीर

गणेशोत्सवात उत्कृष्ट मूर्तिकाम करणाऱ्या कलाकारांना प्रोत्साहन देण्यासाठी राज्य शासनाकडून एक मोठा निर्णय घेण्यात आला आहे. ज्याप्रमाणे उत्कृष्ट गणेशोत्सव मंडळांना पुरस्कार दिले जातात, त्याच धर्तीवर प्रसिद्ध मूर्तिकार दीनानाथ वेलिंग आणि विजय खातू यांच्या स्मरणार्थ ‘वेलिंग-खातू पुरस्कार’ मूर्तिकारांना प्रदान करण्यात येणार आहे, अशी घोषणा यावेळी करण्यात आली.

प्रवासी आणि वाहतूक सुविधांबाबत महत्त्वाच्या सूचना

मुंबईसह राज्यभरात गणेशोत्सवात येणाऱ्या नागरिकांच्या सोयीसाठी आणि सुरक्षेसाठी प्रशासनाला खालीलप्रमाणे निर्देश देण्यात आले आहेत:

• बेस्टची विशेष सेवा: प्रसिद्ध गणेशोत्सव मंडळांच्या बाप्पांच्या दर्शनासाठी जाणाऱ्या भाविकांसाठी एकाच तिकिटात बस प्रवास करता येईल, अशी विशेष बस सेवा बेस्टने सुरू करावी.
• रेल्वे सेवा: रात्री उशिरापर्यंत लोकल फेऱ्या सुरू ठेवण्याबाबत आणि कोकणात जाणाऱ्या चाकरमान्यांच्या धर्तीवर मुंबई लोकलच्या विशेष फेऱ्या सुरू करण्याबाबत रेल्वे प्रशासनासोबत चर्चा करण्यात यावी.
• एसटी महामंडळाच्या दरांचा फेरविचार: कोकणात ग्रुप बुकिंग करून जाणाऱ्या एसटी गाड्यांचे परतीचे प्रवासी नसल्यास रिक्त येणाऱ्या गाड्यांवर आकारण्यात आलेली ३० टक्के भाडेवाढ एसटी महामंडळाने फेरविचार करून मागे घ्यावी.
• पायाभूत सुविधा: मुंबईत विसर्जनाच्या धर्तीवर आगमन मिरवणूक मार्गावरील खड्डे बुजवणे, रस्त्यांची दुरुस्ती, विसर्जन मार्गावर अतिरिक्त प्रकाशयोजना (लाईटिंग) आणि समुद्र किनाऱ्यावर भाविकांना ‘जेलीफिश’चा त्रास होऊ नये, यासाठी महापालिका व पोलिसांनी तातडीने उपाय योजना कराव्यात.

उत्सवाच्या काळात सर्व मंडळांनी नियमांचे पालन करून अत्यंत शांततेत आणि उत्साहात हा सण जावा, असे आवाहन करतानाच आपली उज्ज्वल परंपरा आता जागतिक पातळीवर पोहोचवण्यासाठी सर्वांचे सहकार्य अत्यंत महत्त्वाचे असल्याचे मंत्री ॲड. आशिष शेलार यांनी शेवटी सांगितले.

मुंबई: आधुनिक तंत्रज्ञान, व्हिज्युअल इफेक्ट्स (VFX) आणि नव्या काळातील डिजिटल माध्यमांचा प्रभावी वापर करून थेट ‘जेन झी’ (Gen Z) प्रेक्षक वर्गाला मोठ्या पडद्याकडे आकर्षित करणाऱ्या एका विशेष मराठी चित्रपटाच्या निर्मितीमध्ये महाराष्ट्र शासन थेट सहभाग घेणार असल्याची महत्त्वपूर्ण घोषणा सांस्कृतिक कार्यमंत्री ॲड. आशिष शेलार यांनी केली आहे. प्रभादेवी येथील पु.ल. देशपांडे महाराष्ट्र कला अकादमीत महाराष्ट्र चित्रपट, रंगभूमी आणि सांस्कृतिक विकास महामंडळ आणि अखिल भारतीय मराठी चित्रपट महामंडळ यांच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित एका विशेष परिसंवादात ते बोलत होते.

        मराठी चित्रपटांमध्ये उत्तम आशय, उच्च गुणवत्ता आणि दमदार अभिनयाची कोणतीही कमतरता नसली, तरी व्यावसायिक यश मिळवण्यासाठी आवश्यक असणाऱ्या ‘कनेक्टिंग लिंक’वर अधिक गांभीर्याने काम करण्याची गरज मंत्री शेलार यांनी यावेळी व्यक्त केली. केवळ चित्रपटाची निर्मिती करून चालत नाही, तर उपलब्ध स्क्रीनची संख्या, योग्य वितरण व्यवस्था आणि नव्या प्रेक्षक वर्गाचा सखोल अभ्यास करणे गरजेचे आहे. यासाठी एक व्यवहार्य व्यावसायिक मॉडेल तयार केल्यास राज्य सरकार त्यात सह-निर्माता किंवा गुंतवणूकदार म्हणून महत्त्वाची भूमिका बजावेल, असे त्यांनी स्पष्ट केले. दक्षिण भारतीय चित्रपटांना प्रेक्षकांकडून मिळणाऱ्या भावनिक प्रतिसादाचा दाखला देत, मराठी चित्रपटांनीही नव्या पिढीशी भावनिक नाते प्रस्थापित करण्याची वेळ आली असल्याचे त्यांनी नमूद केले. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचे आव्हान स्वीकारून त्याचे संधीत रूपांतर करण्यासाठी प्रात्यक्षिकासह कार्यशाळा आयोजित करण्याची सूचनाही त्यांनी केली.

        या कार्यक्रमात बोलताना फिल्म सिटीच्या व्यवस्थापकीय संचालक स्वाती म्हसे पाटील यांनी चित्रपट हा केवळ करमणूक नसून कला, तंत्रज्ञान, अर्थकारण आणि संस्कृतीचा सुरेख संगम असल्याचे सांगितले. बदलत्या काळात चित्रनगरीची भूमिका केवळ चित्रीकरणासाठी जागा उपलब्ध करून देण्यापुरती मर्यादित न राहता, संपूर्ण चित्रपट परिसंस्था विकसित करण्याची झाली आहे. स्मार्टफोन, स्मार्ट टीव्ही आणि ओटीटीच्या वाढत्या प्रभावामुळे चित्रपटाच्या आस्वादनाचे निकष बदलले आहेत. चित्र नगरीकडून पायाभूत सुविधा, कौशल्य विकास, तंत्रज्ञान आणि ‘ईझ ऑफ डुईंग बिझनेस’साठी पाच प्रमुख आधारस्तंभ निश्चित करण्यात आले आहेत. महामंडळाच्या ५०व्या वर्षात पदार्पणाच्या निमित्ताने आयोजित या विचार मंथनामुळे मराठी चित्रपट सृष्टीला पुन्हा एकदा सुवर्णकाळ येईल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला. या परिसंवादास चित्रपटसृष्टीतील ज्येष्ठ दिग्दर्शक व कलाकार महेश मांजरेकर, अशोक राणे, मेघराज राजेभोसले, राजेश मापुस्कर, सुशांत शेलार यांच्यासह अनेक नामवंत चित्रकर्मी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

मुंबई: महाराष्ट्राचा लाडका आणि सांस्कृतिक अस्मितेचा सोहळा असलेला गणेशोत्सव यंदा अधिक व्यापक, पर्यावरण पूरक आणि जागतिक पातळीवर पोहोचविण्याच्या उद्देशाने ‘राज्य महोत्सव’ म्हणून साजरा केला जाणार आहे. या महोत्सवात राज्यातील सर्व मंत्रालयीन विभागांनी त्यांच्या अधिनस्त कार्यालये व महा मंडळांच्या माध्यमातून सक्रिय सहभाग घ्यावा, असे स्पष्ट निर्देश सांस्कृतिक कार्यमंत्री ॲड. आशिष शेलार यांनी दिले आहेत. गावांपासून ते थेट जागतिक स्तरापर्यंत या उत्सवाचा विस्तार करतानाच, या ऐतिहासिक महोत्सवाला युनेस्कोच्या जागतिक वारसा यादीत स्थान मिळवून देण्यासाठी शासन स्तरावर विशेष नियोजन करण्यात आले आहे.

         या राज्य महोत्सवांतर्गत राज्यातील तब्बल ४८० उत्कृष्ट सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळांना तालुका, जिल्हा आणि राज्य स्तरावर मिळून सुमारे दीड कोटी रुपयांची भरगोस पारितोषिके देऊन गौरविण्यात येणार आहे. याशिवाय, राज्यातील सर्व ३६ जिल्ह्यांसह देशातील इतर १० राज्ये आणि भारता बाहेरील एका देशातही विविध सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाणार आहे. राजधानी नवी दिल्लीत सलग पाच दिवस, तर मुंबईत आठ दिवस सांस्कृतिक कार्यक्रमांची मोठी धूम पाहायला मिळणार आहे. भाविकांसाठी प्रमुख गणेश मंदिरे व सार्वजनिक उत्सवांचे ऑनलाइन दर्शन घडविणारे स्वतंत्र पोर्टल विकसित केले जात असून, घरगुती गणेशोत्सवाची छायाचित्रे सामायिक करण्यासाठी एक विशेष डिजिटल प्लॅटफॉर्म तयार करण्यात येत आहे.

पर्यावरणपूरक उत्सव आणि महिला बचत गटांना प्रोत्साहन

यंदाच्या गणेशोत्सवात पर्यावरण पूरक उपक्रमांवर भर दिला जाणार असून, शाडू मातीच्या मूर्तींचा वापर, बीज गणपती, निर्माल्य संकलन व पुनर्वापर, प्लास्टिक मुक्त उत्सव आणि सौर ऊर्जेवर चालणारे मंडप उभारण्या बाबत राज्यभर जनजगृती मोहीम राबवली जाईल. तसेच, स्थानिक शेतकरी, महिला बचत गट आणि सहकारी संस्थांना मोदक, प्रसाद साहित्य व सेंद्रिय कृषी उत्पादनांच्या विक्रीसाठी हक्काचे व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले जाणार आहे. युवकांसाठी शाडूच्या मूर्ती, मखर आणि डिजिटल डिझाइनवर आधारित उद्योजकता प्रशिक्षण कार्यशाळा आयोजित केल्या जाणार असून, शाळा व महाविद्यालयां मध्येही पर्यावरण आणि विज्ञानावर आधारित विविध स्पर्धांचे आयोजन करण्यात येईल.

आरोग्य, सुरक्षा आणि सर्वसमावेशकतेला प्राधान्य

उत्सवा दरम्यान भाविकांची सुरक्षितता आणि आरोग्याची काळजी घेण्यासाठी गर्दीच्या ठिकाणी मोफत आरोग्य तपासणी शिबिरे, रक्तदान शिबिरे आणि हृदय विकाराच्या प्रसंगी उपयोगी पडणाऱ्या सीपीआर (CPR) प्रशिक्षणाला प्राधान्य दिले जाणार आहे. तसेच, दिव्यांग भाविकांसाठी रॅम्प, व्हीलचेअर, सांकेतिक भाषेतील आरती आणि सुलभ प्रवेशाची विशेष व्यवस्था करण्याचे निर्देश प्रशासनाला देण्यात आले आहेत.

     सर्व जिल्ह्यांच्या जिल्हाधिकाऱ्यांनी उत्कृष्ट गणेशोत्सव मंडळ स्पर्धेसाठी समित्या स्थापन करून प्रत्यक्ष पाहणी व गुणांकनाची प्रक्रिया पार पाडावी, तसेच गृह आणि सार्वजनिक बांधकाम विभागाने सुरक्षितता, वाहतूक व्यवस्था आणि विसर्जन मार्गांचे चोख नियोजन करावे, असे सांगत हा गणेशोत्सव ऐतिहासिक आणि संस्मरणीय होईल, असा विश्वास सांस्कृतिक कार्यमंत्र्यांनी व्यक्त केला आहे.

मुंबई: राज्यातील नागरिकांना विविध वैयक्तिक शासकीय योजनांचा लाभ अधिक सुलभ, पारदर्शक आणि प्रभावी पद्धतीने एकाच व्यासपीठावर उपलब्ध करून देण्यासाठी राज्य शासनाने उचललेल्या पावलांनुसार ‘महाडीबीटी’ पोर्टलवर आणखी २९ नवीन योजनांचे यशस्वी लोकार्पण (ऑनबोर्डिंग) करण्यात आले आहे. या नव्या समावेशामुळे महाडीबीटीवर उपलब्ध असलेल्या एकूण योजनांची संख्या आता १०५ वर पोहोचली आहे. शासनाच्या उर्वरित सर्व योजनाही टप्प्याटप्प्याने याच डिजिटल व्यासपीठावर आणण्याचा मानस असून, याद्वारे नागरिकांना शासकीय लाभ मिळवणे अत्यंत सुकर होईल, असा ठाम विश्वास मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी व्यक्त केला. सह्याद्री अतिथीगृहात स्वातंत्र्यदिनाचे औचित्य साधून आयोजित विशेष कार्यक्रमात ते बोलत होते.

         या महत्त्वाच्या कार्यक्रमास इलेक्ट्रॉनिक्स, माहिती तंत्रज्ञान व कृत्रिम बुद्धिमत्ता विभागाचे मंत्री ॲड. आशिष शेलार, मुख्य सचिव राजेश अग्रवाल, विभागाचे सचिव वीरेंद्र सिंह, माहिती तंत्रज्ञान आयुक्त भुवनेश्वरी पी. यांच्यासह विविध विभागांचे प्रमुख अधिकारी उपस्थित होते. पात्र लाभार्थ्यांपर्यंत थेट आणि योग्य पद्धतीने शासकीय लाभ पोहोचवण्यासाठी डिजिटल प्रणाली अधिकाधिक सक्षम करण्यावर शासनाचा भर असल्याचे मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी या वेळी स्पष्ट केले. शासनाच्या ‘सेकंड जनरेशन रिफॉर्म्स’ अंतर्गत महाडीबीटी व्यवस्था अधिक कार्यक्षम आणि विश्वासार्ह बनवली जात असून, विविध विभागांच्या योजनांचे टप्प्याटप्प्याने ऑनबोर्डिंग करण्यात येत आहे. या डिजिटल सुविधेमुळे नागरिकांना वेगवेगळ्या शासकीय कार्यालयांमध्ये किंवा स्वतंत्र पोर्टलवर चकरा मारण्याची गरज उरलेली नाही, असेही त्यांनी नमूद केले.

           आज ऑनबोर्ड करण्यात आलेल्या २९ योजनांमध्ये प्रामुख्याने इतर मागासवर्गीय (ओबीसी) विभाग तसेच उच्च व तंत्र शिक्षण विभागाच्या विविध कल्याणकारी योजनांचा समावेश आहे. या दोन्ही विभागांच्या योजनांचे महाडीबीटीवर यशस्वी एकत्रीकरण केल्याबद्दल मुख्यमंत्र्यांनी संबधित विभागांचे अभिनंदन केले. शासकीय सेवांचा लाभ नागरिकांना घरबसल्या किंवा जवळच्या आपले सरकार सेवा केंद्रातून कमीत कमी त्रासात मिळावा, यासाठी भविष्यातही नागरिक केंद्रित डिजिटल सुधारणांना अधिक वेग दिला जाईल, अशी ग्वाही त्यांनी दिली. माहिती तंत्रज्ञान विभागा मार्फत सातत्याने तंत्रज्ञानात सुधारणा करण्यात येत असून, डिजिटल माध्यमांच्या प्रभावी वापरामुळे सेवा वितरण अधिक गतिमान आणि पारदर्शक झाल्याचे मंत्री ॲड. आशिष शेलार यांनी आपल्या मनोगतात सांगितले.

महाडीबीटी २.० ची वैशिष्ट्ये आणि पुढील वाटचाल

विविध योजनांसाठी एकाच ठिकाणी अर्ज करण्याची सुविधा देणारी नागरिक केंद्रित एकात्मिक प्रणाली म्हणून ‘महाडीबीटी २.०’ प्रभावी ठरत आहे. या प्रणालीमध्ये सिंगल साइन-ऑन, रिअल-टाइम मॉनिटरिंगसाठी लाईव्ह डॅशबोर्ड आणि ‘नो युवर बेनिफिट’ यांसारख्या आधुनिक सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आल्या आहेत. ऑफलाईन प्रक्रियेतून ऑनलाइन प्रक्रियेकडे संक्रमण करताना मंजुरीची प्रक्रिया अत्यंत सुलभ करण्यावर आणि नवीन योजना सामावून घेण्यासाठीचा कालावधी कमी करण्यावर विशेष भर देण्यात आला आहे. पोर्टलवर आधार आधारित पडताळणी, एंड-टू-एंड डिजिटल प्रक्रिया आणि थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) यामुळे योजनांच्या अंमलबजावणीत उत्तम पारदर्शकता आणि उत्तरदायित्व सुनिश्चित झाले आहे. यापूर्वी या पोर्टलवर ७६ योजना कार्यान्वित होत्या, त्यात आता २९ नव्या योजनांची भर पडल्याने एकूण संख्या १०५ झाली आहे. याशिवाय, आगामी काळात आणखी २३१ योजनांचे काम सध्या प्रक्रियेत असल्याची माहिती या वेळी देण्यात आली.

मुंबई: राज्याच्या तंत्रज्ञान आणि औद्योगिक क्षेत्रात एक महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलत महाराष्ट्र शासनाने ड्रोन उद्योगाच्या विकासासाठी एका विशेष ‘टास्क फोर्स’ची स्थापना करण्याचा निर्णय घेतला आहे. इलेक्ट्रॉनिक्स, माहिती तंत्रज्ञान व कृत्रिम बुद्धिमत्ता मंत्री ॲड. आशिष शेलार यांच्या अध्यक्षतेखाली हा टास्क फोर्स कार्य करणार असून, याद्वारे ड्रोन क्षेत्रातील उद्योजकांच्या अडचणींचे तातडीने निराकरण करणे, धोरणांची प्रभावी अंमलबजावणी करणे आणि शासकीय योजनांची माहिती थेट उद्योजकांपर्यंत पोहोचवणे सुलभ होणार असल्याची घोषणा मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केली आहे.

        मुंबईतील सह्याद्री अतिथीगृह येथे ड्रोन क्षेत्रातील उद्योजकांच्या अडी अडचणी, सूचना व अपेक्षा जाणून घेण्यासाठी एका उच्चस्तरीय बैठकीचे आयोजन करण्यात आले होते. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या अध्यक्षतेखाली पार पडलेल्या या बैठकीस मंत्री ॲड. आशिष शेलार, मुख्य सचिव राजेश अग्रवाल, गृह विभागाच्या अपर मुख्य सचिव मनीषा म्हैसकर, वित्त विभागाचे अपर मुख्य सचिव विकास चंद्र रस्तोगी, पोलीस महासंचालक सदानंद दाते, प्रधान सचिव डॉ. पी. अन्बलगन, सचिव विरेंद्र सिंह यांच्यासह ड्रोन उत्पादक कंपन्यांचे प्रमुख प्रतिनिधी उपस्थित होते. यावेळी संवाद साधताना मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी स्पष्ट केले की, संशोधन व विकास, स्वदेशी घटक निर्मिती, चाचणी, पेटंट तसेच अनुदाना बाबतच्या विविध धोरणांमधील तरतुदी एकत्र करून ड्रोन उद्योगासाठी एक सर्वसमावेशक अशी ‘पॉलिसी ऑफ पॉलिसीज’ तयार करण्याची नितांत आवश्यकता आहे. महाराष्ट्राचे ड्रोन धोरण इतर राज्यांच्या तुलनेत अत्यंत सक्षम असल्याचे सांगत त्यांनी उद्योजकांना संशोधन, विकास आणि चाचणीसाठी विविध योजनांचा एकत्रित लाभ मिळवून देण्याचे स्पष्ट निर्देश प्रशासनाला दिले.

       राज्यात आधीपासून कार्यरत असलेल्या ड्रोन उद्योगाच्या परिसंस्थेला अधिक बळकटी देण्यावर शासनाचा भर राहणार असल्याचे सांगत मुख्यमंत्र्यांनी निर्देश दिले की, नवीन उद्योगांना आकर्षित करतानाच विद्यमान उद्योगांकडे दुर्लक्ष होता कामा नये. प्रयोगशाळा आणि चाचणी सुविधा पूर्णपणे विकसित होईपर्यंत विद्यमान संस्थांना चाचणी खर्चासाठी विशेष आर्थिक सहाय्य देण्याच्या शक्यतेची चाचपणी करण्याचे आदेशही त्यांनी दिले. तसेच छत्रपती संभाजीनगर येथील इंडस्ट्रियल सिटी परिसरात ‘ड्रोन सिटी’ विकसित करण्याच्या कामाला तातडीने गती द्यावी, असे सांगत एमआयडीसीच्या माध्यमातून ड्रोन उद्योगा साठी जमीन उपलब्ध करून देण्यासाठी आगामी दोन-तीन वर्षांसाठी विशेष प्रोत्साहन धोरण आखण्यात येईल, असेही त्यांनी नमूद केले. उद्योजकांना टेस्टिंग रेंज, पेटंट खर्चासाठी सहाय्य तसेच केंद्र व राज्य शासनाच्या विविध योजनांचा एकात्मिक लाभ मिळवून देण्यासाठी सर्व आवश्यक कार्यवाही युद्धपातळीवर केली जाईल.

        यावेळी माहिती तंत्रज्ञान मंत्री ॲड. आशिष शेलार यांनी सांगितले की, राज्याचे ड्रोन धोरण अतिशय सर्व समावेशक असून, हे धोरण जाहीर होण्या पूर्वीपासून या क्षेत्रात मेहनत घेणाऱ्या तरुण व उद्योजकांच्या योगदानाचा पूर्ण विचार करण्यात आला आहे. उद्योजकांनी यापूर्वी केलेल्या कार्याचे योग्य मूल्यमापन करून त्यांना विद्यमान धोरणाच्या चौकटीत योग्य संधी दिली जाईल, असे त्यांनी स्पष्ट केले. ड्रोन क्षेत्राच्या स्वदेशीकरणाला मोठे प्रोत्साहन देणे हा राज्याचा मुख्य उद्देश असून, यासाठी आवश्यक सर्व पाठबळ, सुविधा, तसेच विविध विभागांच्या समन्वयातून मिशन आणि सीएसआरच्या माध्यमातून या क्षेत्राला भक्कम चालना दिली जाईल. भविष्यात संरक्षण क्षेत्रातील वाढत्या संधींचा पुरेपूर लाभ घेण्यासाठी एरोस्पेस क्षेत्र आणि संबंधित यंत्रणा तातडीने अधिक मजबूत करण्यात येणार असल्याचेही मंत्री ॲड. शेलार यांनी सांगितले.

मुंबई: राज्यातील समृद्ध लोककलांना अधिक प्रोत्साहन आणि हक्काचे व्यासपीठ मिळवून देण्यासाठी राज्य सरकारच्या वतीने आता मोठे पाऊल उचलण्यात आले आहे. सध्या सुरू असलेल्या विविध लोककला महोत्सवांच्या यशानंतर, यापुढील काळात राज्याच्या प्रत्येक विभागात भव्य स्वरूपात ‘लोककला महोत्सव’ आयोजित केले जातील, अशी महत्त्वपूर्ण घोषणा सांस्कृतिक कार्य मंत्री ॲड. आशिष शेलार यांनी केली आहे. मुंबईतील दादर येथील प्रतिष्ठित रवींद्र नाट्य मंदिरात आयोजित एका विशेष आणि दिमाखदार सोहळ्यात ते बोलत होते.

      अखिल भारतीय लोक कलावंत आणि मराठी तमाशा परिषद महाराष्ट्र राज्य यांच्या संयुक्त विद्यमाने पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित लोक कलावंत रघुवीर खेडकर यांचा गौरव सांस्कृतिक कार्य मंत्री ॲड. आशिष शेलार यांच्या हस्ते करण्यात आला. या कार्यक्रमात लोक कलावंतांच्या वतीने मंत्री ॲड. आशिष शेलार यांचाही विशेष सत्कार करण्यात आला. प्रसिद्ध लोककला अभ्यासक प्रा. प्रकाश खांडगे यांच्या प्रमुख उपस्थितीत आणि तमाशा परिषदेचे अध्यक्ष संभाजीराजे जाधव यांच्या विशेष पुढाकाराने पार पडलेल्या या सोहळ्याला वसंतराव जगताप, खंडूराज गायकवाड, गणेश चंदनशिवे, आविष्कार मुळे, शेषराव गोपाळ, सुनील वाडेकर यांच्यासह महाराष्ट्रभरातून आलेले विविध लोककलांचे सादरीकरण करणारे शेकडो कलाकार मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

     या कार्यक्रमादरम्यान मराठी तमाशा परिषदेच्या वतीने मंत्री ॲड. आशिष शेलार यांना कलावंतांच्या विविध प्रलंबित मागण्यांचे निवेदन सादर करण्यात आले. यामध्ये दिवंगत लोक कलावंतांच्या स्मरणार्थ महान शाहीर ‘पठ्ठेबापूराव’ यांच्या नावे मरणोत्तर विशेष पुरस्कार योजना सुरू करावी, लावणी सम्राज्ञी विठाबाई नारायणगावकर यांच्या स्मारकाचे काम लवकरात लवकर पूर्णत्वास नेण्यात यावे, कलावंतांच्या पेन्शन योजना आणि इतर अनुषंगिक बाबी तपासण्यासाठी शासनांतर्गत एका विशेष समितीची स्थापना करावी, ढोलकी फडाचा तमाशा आणि संगीतबारीबाबत नियुक्त करण्यात आलेल्या अभ्यास गटाच्या अहवालानुसार तात्काळ शासन निर्णय (GR) निर्गमित करण्यात यावा, तसेच काही जिल्ह्यांमध्ये पोलिसांकडून तमाशाच्या कार्यक्रमांना विनाकारण परवानगी नाकारली जाते या गंभीर प्रकरणाची दखल घेऊन जिल्हा पोलिसांना योग्य त्या मार्गदर्शक सूचना द्याव्यात, अशा विविध मागण्यांचा समावेश होता.

      कलावंतांच्या या सर्व मागण्या आणि निवेदनावर अत्यंत सकारात्मक प्रतिक्रिया देत मंत्री ॲड. आशिष शेलार यांनी, आगामी पंधरा दिवसांच्या आत सर्व संबंधित घटकांची विशेष बैठक बोलावून यावर सविस्तर चर्चा करू आणि योग्य तो निर्णय घेऊ, अशी ग्वाही उपस्थितांना दिली. आपल्या भाषणात त्यांनी महाराष्ट्राची गौरवशाली लोकसंस्कृती, लोककला आणि अहोरात्र कलाजोपासना करणाऱ्या लोककलावंतांच्या अतुलनीय कार्याचा उच्च गौरव केला. मंत्र्यांच्या या घोषणेमुळे राज्यातील लोककलावंतांमध्ये आनंदाचे वातावरण पसरले असून, या पावलामुळे महाराष्ट्राच्या लोककला संस्कृतीच्या संवर्धनाला आणखी मोठी ताकद मिळणार आहे.

मुंबई: देशाचे माजी पंतप्रधान, प्रख्यात संसदपटू, प्रतिभावान कवी आणि दूरदर्शी राष्ट्रनेते भारतरत्न अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या स्मृति दिनाचे औचित्य साधून सांस्कृतिक कार्य विभागांतर्गत येणाऱ्या सांस्कृतिक कार्य संचालनालया तर्फे ‘एक अटल भारत’ या विशेष मराठी नाट्यप्रयोगाचे आयोजन करण्यात आले आहे. हा बहुप्रतिक्षित नाट्यप्रयोग शनिवार, १५ ऑगस्ट २०२६ रोजी सायंकाळी ६:०० वाजता विलेपार्ले (पूर्व) येथील स्टेशनसमोरील दीनानाथ मंगेशकर सभागृहात होणार आहे. विशेष म्हणजे, हा सांस्कृतिक कार्यक्रम सर्व नाट्यप्रेमी आणि नागरिकांसाठी पूर्णपणे विनामूल्य असणार असून, रसिकांनी मोठ्या संख्येने उपस्थित राहावे, असे आवाहन सांस्कृतिक कार्य संचालनालयातर्फे करण्यात आले आहे.

      भारतरत्न अटलबिहारी वाजपेयी यांनी आपल्या प्रभावी नेतृत्वाने, लोकशाही मूल्यांवरील दृढ निष्ठेने आणि राष्ट्रहिताला सदैव प्राधान्य देणाऱ्या विचारांनी भारतीय राजकारणावर व सार्वजनिक जीवनावर एक अमिट असा ठसा उमटविला आहे. त्यांच्या याच महान राष्ट्रदृष्टिकोनाला आणि सार्वजनिक जीवनातील अतुलनीय योगदानाला आदरांजली वाहण्यासाठी या नाटकाची निर्मिती करण्यात आली आहे. ‘एक अटल भारत’ या नाटकाचे लेखन व दिग्दर्शन विशाल सोनावणे यांनी केले असून, या नाटकाची संकल्पना अमरजीत मिश्र यांची आहे. रविंद्र प्रोडक्शनच्या कसलेल्या कलाकारांकडून या नाटकाचे सादरीकरण होणार असून, याद्वारे अटलबिहारी वाजपेयी यांचे विचारविश्व, त्यांचे बहुरंगी व्यक्तिमत्त्व आणि राष्ट्रसेवेचा प्रेरणादायी प्रवास रंगमंचावर अत्यंत प्रभावीपणे उलगडला जाणार आहे.

     हा महत्त्वपूर्ण कार्यक्रम सांस्कृतिक कार्य, इलेक्ट्रॉनिक्स, माहिती तंत्रज्ञान व कृत्रिम बुद्धिमत्ता विकास मंत्री ॲड. आशिष शेलार यांच्या विशेष संकल्पनेतून आणि सांस्कृतिक कार्य विभागाचे सचिव डॉ. किरण कुलकर्णी यांच्या मार्गदर्शनाखाली आयोजित करण्यात येत आहे. याद्वारे राज्यभर विविध नाट्य, संगीत, लोककला आणि सांस्कृतिक उपक्रमांच्या माध्यमातून महाराष्ट्राच्या समृद्ध सांस्कृतिक वारशाचे जतन व संवर्धन करण्याचे महत्त्वाचे कार्य संचालनालया तर्फे सातत्याने केले जात आहे. देशभक्ती, लोकशाही मूल्ये आणि महान राष्ट्रनेत्यांचे कार्य नव्या पिढीपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचविणे हाच यामागचा मुख्य उद्देश आहे. त्यामुळे मुंबई व परिसरातील सर्व नाट्यरसिक, विद्यार्थी, तरुण वर्ग आणि नागरिकांनी या विशेष नाट्यप्रयोगाचा लाभ घ्यावा आणि मोठ्या संख्येने उपस्थित राहावे, असे आवाहन संचालनालया तर्फे पुन्हा एकदा करण्यात आले आहे.

मुंबई: भारतीय स्वातंत्र्य लढ्यातील त्याग, शौर्य, संघर्ष आणि राष्ट्रनिष्ठेची प्रेरणा देणाऱ्या ऐतिहासिक ‘ऑगस्ट क्रांती दिनाचे’ औचित्य साधून स्वातंत्र्य वीरांच्या बलिदानाला अभिवादन करण्यासाठी सांस्कृतिक कार्य विभागांतर्गत सांस्कृतिक कार्य संचालनालय, मुंबई यांच्या वतीने ‘वंदे मातरम्’ या विशेष देशभक्तीपर नृत्य-संगीतमय कलाकृतीचे आयोजन करण्यात आले आहे. आगामी रविवार, ९ ऑगस्ट २०२६ रोजी सकाळी १०:३० वाजता गिरगाव चौपाटी जवळील भारतीय विद्या भवन येथे हा प्रेरणादायी कार्यक्रम संपन्न होणार असून, रसिकांसाठी प्रवेश पूर्णपणे विनामूल्य असणार आहे.

       ९ ऑगस्ट १९४२ रोजी महात्मा गांधी यांनी दिलेली ‘चले जाव’ आंदोलनाची हाक ही भारतीय स्वातंत्र्य लढ्याला निर्णायक वळण देणारी ठरली होती. या ऐतिहासिक दिवसाचे स्मरण करत राष्ट्रभक्तीची भावना अधिक दृढ करण्यासाठी या विशेष सांस्कृतिक कार्यक्रमाची आखणी करण्यात आली आहे. ‘वंदे मातरम्’ या नृत्य-संगीतमय कलाकृतीतून भारताच्या स्वातंत्र्य लढ्याचा प्रेरणादायी इतिहास, स्वातंत्र्यवीरांचे अतुलनीय योगदान, राष्ट्रीय एकात्मता आणि भारतीय संस्कृतीचे वैभव अत्यंत प्रभावीपणे सादर केले जाणार आहे. संगीत, नृत्य आणि नाट्यात्मक सादरी करणाच्या या त्रिवेणी संगमातून देशभक्तीचा संदेश थेट रसिकांच्या मनापर्यंत पोहोचवण्यात येणार असून, हा कार्यक्रम सर्व वयोगटातील नागरिकांसाठी अतिशय उद्बोधक ठरणार आहे.

     अशा देशभक्तीपर सांस्कृतिक कार्यक्रमांच्या माध्यमातून स्वातंत्र्य लढ्याचा सखोल इतिहास, थोर राष्ट्रनायकांचे कार्य आणि भारतीय संविधानातील राष्ट्रीय मूल्यांची जपणूक नव्या पिढीपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवणे हा या उपक्रमाचा प्रमुख उद्देश आहे. हा संपूर्ण कार्यक्रम सांस्कृतिक कार्य, इलेक्ट्रॉनिक्स, माहिती तंत्रज्ञान व कृत्रिम बुद्धिमत्ता विकास मंत्री ॲड. आशिष शेलार यांच्या मार्गदर्शक संकल्पनेतून आणि सांस्कृतिक कार्य विभागाचे सचिव डॉ. किरण कुलकर्णी यांच्या नेतृत्वाखाली आयोजित करण्यात येत आहे. राज्यभरात विविध सांस्कृतिक उपक्रमांच्या माध्यमातून महाराष्ट्राच्या समृद्ध सांस्कृतिक वारशाचे जतन, संवर्धन आणि राष्ट्रभावनेचा जागर करण्याचे महत्त्वपूर्ण कार्य सांस्कृतिक कार्य संचालनालया तर्फे सातत्याने केले जात आहे.

     मुंबई व परिसरातील सर्व नागरिक, शाळकरी व महाविद्यालयीन विद्यार्थी, युवक, तसेच सांस्कृतिक प्रेमी आणि रसिकांनी या प्रेरणादायी देश भक्तीपर सांस्कृतिक कार्यक्रमाचा जास्तीत जास्त संख्येने लाभ घ्यावा आणि मोठ्या संख्येने उपस्थित राहावे, असे खुले आवाहन सांस्कृतिक कार्य संचालनालयाचे संचालक श्रीराम पांडे यांनी केले आहे.

मुंबई: भारताच्या २०२६ च्या ब्रिक्स अध्यक्ष  पदाच्या कार्यकाळात आयोजित करण्यात आलेला पहिला ब्रिक्स फिल्म बाजार हा चित्रपट, आधुनिक तंत्रज्ञान आणि सर्जनशील उद्योगांसाठी जागतिक स्तरावरील एक अत्यंत महत्त्वाचा मंच ठरणार असून, याद्वारे देशाच्या सर्जनशील अर्थव्यवस्थेला (Creative Economy) एक नवी आणि प्रभावी दिशा मिळेल, असा ठाम विश्वास सांस्कृतिक कार्य, इलेक्ट्रॉनिक्स, माहिती तंत्रज्ञान व कृत्रिम बुद्धिमत्ता मंत्री ॲड. आशिष शेलार यांनी व्यक्त केला आहे.

     मुंबईतील हॉटेल ट्रायडंट येथे आयोजित ‘ब्रिक्स सर्जनशील अर्थव्यवस्था – WAVES बाजार’ या उच्चस्तरीय कार्यक्रमाच्या उद्घाटन प्रसंगी ते प्रमुख पाहुणे म्हणून बोलत होते. या महत्त्वाच्या सोहळ्यास माहिती व प्रसारण मंत्रालयाचे सचिव चंचल कुमार, परराष्ट्र मंत्रालयाचे संयुक्त सचिव (MER-III) राजीव बोडवडे, माहिती व प्रसारण मंत्रालयाचे संयुक्त सचिव सेंथिल राजन, राष्ट्रीय चित्रपट विकास महामंडळाचे (NFDC) व्यवस्थापकीय संचालक प्रकाश मगदूम, आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवाचे (IFFI) प्रसिद्ध संचालक आशुतोष गोवारीकर यांच्यासह विविध ब्रिक्स देशांतील ख्यातनाम चित्रपट निर्माते, स्टुडिओ प्रमुख आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील अनेक दिग्गज मान्यवर मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

      कार्यक्रमात मार्गदर्शन करताना मंत्री आशिष शेलार म्हणाले की, भारताच्या ब्रिक्स अध्यक्ष पदाच्या काळात पहिल्या ऐतिहासिक ब्रिक्स फिल्म बाजाराचे यजमान पद मिळणे ही संपूर्ण महाराष्ट्रासाठी अत्यंत अभिमानाची बाब आहे. केंद्रीय माहिती व प्रसारण मंत्रालय आणि राष्ट्रीय चित्रपट विकास महामंडळाने (NFDC) संयुक्तपणे साकारलेला हा दूरदर्शी उपक्रम जागतिक सर्जनशील अर्थव्यवस्थेचे आगामी भविष्य घडवणारा एक सुवर्णमंच ठरेल. मुंबई ही केवळ स्वप्नांची नगरी राहिलेली नसून ती आता जागतिक सर्जनशीलतेचे प्रमुख केंद्र बनत आहे. सीमापार चित्रपट सह-निर्मिती, ओटीटी प्लॅटफॉर्म्स, डिजिटल माध्यमे, ॲनिमेशन, व्हिज्युअल इफेक्ट्स, गेमिंग आणि कॉमिक्स (AVGC) तसेच कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) या वेगाने वाढणाऱ्या क्षेत्रांमध्ये आता मोठ्या प्रमाणावर नवीन संधी निर्माण होत आहेत. या फिल्म बाजारामुळे सीमापार वितरण, सर्जनशील परस्पर सहकार्य आणि दीर्घकालीन संस्थात्मक भागीदारीला मजबूत चालना मिळेल, असे त्यांनी सांगितले.

     पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या दूरदर्शी नेतृत्वाखाली भारत देश वेगाने ‘विश्वगुरू’ होण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहे, आणि या प्रवासात ‘ऑरेंज इकॉनॉमी’ हा अत्यंत महत्त्वाचा आधारस्तंभ ठरत आहे, असे नमूद करत मंत्री शेलार म्हणाले की, सर्जनशील उद्योग हे केवळ मनोरंजनापुरते किंवा कलापुरते मर्यादित नसून ते देशाचा आर्थिक विकास आणि भारताच्या ‘सॉफ्ट पॉवर’ला जागतिक पातळीवर बळकटी देणारे प्रभावी माध्यम आहेत. संस्कृती आणि तंत्रज्ञानाचा प्रभावी संगम घडवून आणणे हे महाराष्ट्र राज्य शासनाचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे. "संस्कृती मनाला व आत्म्याला नवी ऊर्जा देते, तर तंत्रज्ञान अभिव्यक्तीला नवे सामर्थ्य प्रदान करते," असा मोलाचा विचार त्यांनी यावेळी मांडला.

     महाराष्ट्रामध्ये जागतिक दर्जाची चित्रपट निर्मिती परिसंस्था विकसित करण्यासाठी राज्य शासन पूर्णपणे कटिबद्ध असल्याचे सांगताना त्यांनी राज्याकडील वैविध्यपूर्ण चित्रिकरण स्थळे आणि अत्याधुनिक पायाभूत सुविधांचा उल्लेख केला. मुंबईमध्ये लवकरच उभारण्यात येणारी 'इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ क्रिएटिव्ह टेक्नॉलॉजी' ही प्रतिष्ठित संस्था एक्सआर (XR), कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि इमर्सिव्ह तंत्रज्ञान क्षेत्रासाठी अत्यंत कुशल मनुष्यबळ तयार करण्यात अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावेल, असा विश्वासही त्यांनी व्यक्त केला.

       ब्रिक्स देशांकडे अत्यंत समृद्ध सांस्कृतिक वारसा आणि विविध भाषा असल्या, तरी प्रभावी कथाकथन, चित्रपट, संगीत आणि गेमिंग हे मानवी भावनांची सार्वत्रिक भाषा आहेत, असे सांगत सर्जनशीलतेच्या माध्यमातून विविध देशांमधील परस्पर सहकार्य, विश्वास आणि दीर्घकालीन मैत्री अधिक दृढ होईल, असा आशावाद त्यांनी व्यक्त केला. कार्यक्रमात माहिती व प्रसारण मंत्रालयाचे सचिव चंचल कुमार यांनी मनोगत व्यक्त करताना ब्रिक्स देशांमधील सांस्कृतिक आणि आर्थिक भागीदारी अधिक मजबूत करण्याचे आवाहन केले. या दोन दिवसीय कार्यक्रमा दरम्यान चित्रपट सह-निर्मिती, तंत्रज्ञान भागीदारी, बौद्धिक संपदा (IP) आणि वित्तपुरवठ्याच्या विविध संधींवर सविस्तर चर्चा होणार असून, यामुळे देशातील नवोदित सर्जकांना थेट आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेशी जोडण्याचा सुवर्णमार्ग खुला होईल, असा विश्वास व्यक्त करण्यात आला. कार्यक्रमात आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवाचे संचालक आशुतोष गोवारीकर यांनीही आपले विचार मांडले.

मुंबई: मुंबई उपनगर जिल्हा नियोजन व विकास समितीच्या (DPDC) माध्यमातून सुरू असलेल्या विविध विकास कामांना अधिक गती देऊन ती निर्धारित वेळेत पूर्ण करावीत, अशा सक्त सूचना जिल्ह्याचे पालकमंत्री ॲड. आशिष शेलार यांनी दिल्यात. मुंबई उपनगर जिल्ह्यातील सुरू असलेली विकासकामे आणि जिल्हा वार्षिक योजना २०२६-२७ अंतर्गत करण्यात आलेल्या अर्थसंकल्पीय तरतुदींचा सविस्तर आढावा घेण्यासाठी पालकमंत्री ॲड. आशिष शेलार यांच्या अध्यक्षतेखाली मंत्रालयात एका उच्चस्तरीय बैठकीचे आयोजन करण्यात आले होते. या बैठकीत जिल्ह्यातील विविध प्रकल्पांची सद्यस्थिती, कामांची प्रत्यक्ष प्रगती आणि निधीच्या उपलब्धतेचा सखोल आढावा घेण्यात आला.

मुंबई उपनगर जिल्हाधिकारी सौरभ कटियार यांच्यासह विविध यंत्रणांचे वरिष्ठ अधिकारी या बैठकीस उपस्थित होते. यावेळी जिल्हा वार्षिक योजना (सर्वसाधारण) २०२६-२७ अंतर्गत प्रस्तावित तसेच सध्या प्रगतिपथावर असलेल्या विविध विकास कामांचा संक्षिप्त अहवाल सादर करण्यात आला. संबंधित सर्व विभागांनी मंजूर कामे वेळेत पूर्ण करण्यासाठी तातडीने आवश्यक कायदेशीर व प्रशासकीय कार्यवाही करावी, तसेच कामांच्या अंमलबजावणी दरम्यान येणाऱ्या सर्व अडचणी परस्पर समन्वयाने दूर कराव्यात, असे निर्देश मंत्री ॲड. शेलार यांनी दिले.

तसेच, जिल्ह्यातील विकासकामांसाठी शासनाकडून उपलब्ध झालेल्या निधीचा अत्यंत प्रभावी आणि नियोजनबद्ध वापर करावा, जेणेकरून नागरिकांना त्याचा जास्तीत जास्त व प्रत्यक्ष लाभ मिळू शकेल, याची दक्षता संबंधित यंत्रणांनी घ्यावी. कोणतीही मंजूर विकासकामे अनावश्यक प्रलंबित राहणार नाहीत आणि सरकारी निधीचा योग्य व वेळेत विनियोग होईल, यासाठी सर्व विभागांनी एकमेकांशी उत्तम समन्वय ठेवून काम करावे, असे आवाहनही पालकमंत्री आशिष शेलार यांनी या बैठकीत केले.