मुंबई: राज्यातील शेतकरी वर्गासाठी एक अत्यंत महत्त्वाची आणि मोठी बातमी समोर आली आहे. पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना २०२६ अंतर्गत राज्यातील तब्बल १६ लाख ९६ हजार पात्र शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) प्रणालीद्वारे कर्जमाफीची रक्कम जमा होण्यास आजपासून प्रत्यक्ष सुरुवात झाली आहे. या योजनेमुळे दोन लाखांपर्यंतच्या थकीत कर्जदार शेतकऱ्यांना मोठा दिलासा मिळाला असून, एकाच वेळी ७ हजार कोटी रुपयांची रक्कम शेतकऱ्यांच्या खात्यात जमा होत असल्यामुळे त्यांचा नव्याने पीक कर्ज घेण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. मात्र, याचबरोबर राज्यातील तब्बल ९४ हजार शेतकऱ्यांना या योजनेतून वगळण्यात आल्याने मोठी चर्चा सुरू झाली आहे.

 राज्य सरकारने जाहीर केलेल्या या महात्वाकांक्षी कर्जमुक्ती योजनेतून एकूण ९४ हजार शेतकऱ्यांना दणका देत त्यांची नावे वगळण्यात आली आहेत. यामागील मुख्य कारण म्हणजे हे सर्व शेतकरी आयकरदाते (Income Tax Payers) असल्याचे उघडकीस आले आहे. शासनाच्या नियमांनुसार आयकर भरत असलेल्या शेतकऱ्यांना या कर्जमाफी योजनेसाठी अपात्र ठरवण्यात आले असून, त्यामुळेच त्यांची नावे यादीतून कमी करण्यात आली आहेत. या वगळलेल्या शेतकऱ्यां व्यतिरिक्त उर्वरित पात्र १७ लाख शेतकऱ्यांच्या खात्यात आज पिकांच्या कर्जाची रक्कम जमा होत आहे. तसेच, एकवेळ समझोता (OTS) अंतर्गत कर्जफेड करणाऱ्या सुमारे ६ लाख २५ हजार शेतकऱ्यांच्या खात्यातही कर्जमाफीचे पैसे जमा होणार आहेत.

सततची नापिकी, अवेळी पाऊस आणि विविध कारणांमुळे अनेक शेतकरी बँकांचे पीक कर्ज नियमितपणे परतफेड करू शकले नव्हते, ज्यामुळे त्यांची खाती बुडीत (NPA) म्हणून घोषित करण्यात आली होती. अशा शेतकऱ्यांना बँका नवीन कर्ज देण्यासाठी टाळाटाळ करत होत्या. मात्र, राज्य सरकारने या एनपीए शेतकऱ्यांना मोठा दिलासा देत सर्व बँकांसाठी विशेष व्याज सवलत योजना जाहीर केली आहे. बँकांनीही या धोरणाला मान्यता दिली असून, एनपीए शेतकऱ्यांना कोणताही 'कुलिंग पिरियड' न ठेवता तातडीने नवीन पीक कर्ज देण्यास मान्यता देण्यात आली आहे.

कर्जमाफी योजनेची ठळक वैशिष्ट्ये:

• पात्रता व निकष: ३० सप्टेंबर २०२५ पर्यंतचे दोन लाखांपर्यंतचे थकीत कर्ज माफ केले जाणार आहे.
• एकूण व्याप्ती: महात्मा फुले कर्जमाफी योजनेच्या १२ लाख लाभार्थी शेतकऱ्यांसह एकूण ५६ लाख पात्र शेतकऱ्यांना या संपूर्ण कर्जमाफीचा प्रत्यक्ष फायदा मिळणार आहे.
• वित्तीय तरतूद: राज्य सरकारने यासाठी अतिरिक्त ४,३९५ कोटी रुपयांची तरतूद केली असून, पूर्वीचे ३६,५८५ कोटी आणि नवीन तरतूद मिळून एकूण ४०,९८० कोटी रुपयांची ही विक्रमी कर्जमाफी असणार आहे.
• प्रोत्साहनपर लाभ: नियमित कर्जफेड करणाऱ्या २३.६३ लाख शेतकऱ्यांना ५० हजारांपर्यंतचा प्रोत्साहनपर लाभ मिळणार आहे.
• टप्पे: कृषीमंत्री दत्तात्रय भरणे यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, ही संपूर्ण कर्जमाफी योजना तीन टप्प्यांत राबवली जात असून ऑगस्टच्या अखेरपर्यंत ही संपूर्ण प्रक्रिया चालण्याची शक्यता आहे. पात्र शेतकऱ्यांना एकूण ४० हजार कोटी रुपयांची मदत वितरित केली जाणार आहे.