भारतीयांसाठी मोठी खूशखबर; नेपाळमध्ये आता चालणार २०० आणि ५०० रुपयांच्या भारतीय नोटा

नवी दिल्ली: भारत आणि नेपाळमधील आर्थिक आणि व्यावसायिक संबंधांच्या दृष्टीने एक अत्यंत महत्त्वाची आणि दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. सुमारे १० वर्षांपूर्वी भारतात झालेल्या नोटाबंदीनंतर नेपाळ सरकारने भारतीय चलनाबाबत लागू केलेल्या कडक निर्बंधांमध्ये आता मोठा दिलासा देत ऐतिहासिक शिथिलता आणली आहे. नेपाळ राष्ट्र बँकेने (NRB) जाहीर केलेल्या नव्या अधिकृत सूचनेनुसार, आता भारतीय आणि नेपाळी नागरिक नेपाळमध्ये २०० आणि नवीन डिझाइनच्या ५०० रुपयांच्या भारतीय नोटा बाळगू शकणार असून, प्रति व्यक्ती २५ हजार रुपयांपर्यंतचे भारतीय चलन सोबत नेण्यास अधिकृत परवानगी देण्यात आली आहे. या महत्त्वपूर्ण निर्णयामुळे नेपाळला भेट देणारे भारतीय पर्यटक, व्यावसायिक आणि दोन्ही देशांच्या सीमावर्ती भागातील नागरिकांचा गेल्या दशकापासून चाललेला मोठा तांत्रिक व आर्थिक तिढा सुटला असून पर्यटनाला मोठी चालना मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.

वर्ष २०१६ मध्ये केंद्र सरकारने ८ नोव्हेंबर रोजी जुन्या ५०० आणि १००० रुपयांच्या नोटा रद्द केल्याच्या पार्श्वभूमीवर, नेपाळ राष्ट्र बँकेने शंभर रुपयांपेक्षा अधिक मूल्याच्या सर्व भारतीय चलनी नोटांच्या वापरावर आणि नेपाळमधील प्रवेशावर कठोर बंदी घातली होती, ज्यामुळे गेल्या १० वर्षांपासून नेपाळमध्ये प्रवास करताना भारतीयांना चलनाचा मोठा प्रश्न सतावत होता. परंतु, आता नेपाळ राष्ट्र बँकेने सर्व प्रकारचा संभ्रम दूर करण्यासाठी सुधारित नियम पुन्हा स्पष्ट केले आहेत, ज्यानुसार ९ नोव्हेंबर २०१६ नंतर मुद्रित व जारी केलेल्या २०० आणि ५०० रुपयांच्या नोटा २५ हजार रुपयांच्या मर्यादेत नेपाळमध्ये वापरता येणार आहेत, मात्र ८ नोव्हेंबर २०१६ पूर्वीच्या जुन्या नोटांवरील बंदी कायमस्वरूपी लागू राहील. नेपाळ राष्ट्र बँकेचे प्रवक्ते गुरु प्रसाद पौडेल यांनी स्पष्ट केले की, नेपाळी नागरिक भारताव्यतिरिक्त इतर कोणत्याही देशातून भारतीय चलन नेपाळमध्ये आणू शकत नाहीत किंवा तिसऱ्या देशात घेऊन जाऊ शकत नाहीत. तसेच, सीमाशुल्क घोषणेशिवाय ५ हजार अमेरिकन डॉलर्स किंवा त्याच्या सममूल्य भारतीय चलन आणण्याची मर्यादा निश्चित करण्यात आली आहे, परंतु १०० रुपयांपेक्षा कमी मूल्याच्या नोटांच्या बाबतीत विशेष नियम लागू असतील. भारत हा नेपाळचा सर्वात मोठा व्यापारी भागीदार असून मोठ्या संख्येने भारतीय पर्यटक दरवर्षी नेपाळला भेट देत असतात, तसेच दोन्ही देशांमध्ये रोटी-बेटीचे आणि जिव्हाळ्याचे सांस्कृतिक व व्यावसायिक संबंध असल्यामुळे नेपाळ सरकारच्या या नव्या धोरणाचे दोन्ही देशांच्या वर्तुळात जोरदार स्वागत होत आहे.