पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाला नागरिकांचा प्रतिसाद; डीजेचा दणदणाट घटला, कृत्रिम तलावांना पसंती

मुंबई: यंदाच्या गणेशोत्सवात महाराष्ट्रात पाहायला मिळालेले चित्र पर्यावरण प्रेमींसाठी अत्यंत सुखावणारे आणि दिलासा दायक ठरले आहे. पारंपरिक आणि पर्यावरणपूरक पद्धतीने बाप्पाची आराधना करण्याकडे यंदा राज्यातील नागरिकांचा वाढलेला कल स्पष्टपणे दिसून आला असून, या सकारात्मक बदलांची गंभीर दखल घेत ‘महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने’ (MPCB) जनतेच्या या पर्यावरणस्नेही भूमिकेचे भरभरून कौतुक केले आहे. यंदाच्या उत्सवात तरुणाईमध्ये क्रेझ असणाऱ्या डीजेचा अनिर्बंध आणि कर्णकर्कश वापर मोठ्या प्रमाणावर घटल्यामुळे ध्वनिप्रदूषणात लक्षणीय घट झाली असून, यामुळे ज्येष्ठ नागरिक, विद्यार्थी आणि सर्वसामान्य नागरिकांना मोठा दिलासा मिळाल्याचे MPCB चे अध्यक्ष सिद्धेश कदम यांनी स्पष्ट केले आहे.

      निसर्गाची हानी टाळून सण साजरा करण्याच्या या सुसंस्कृत प्रवृत्तीमुळे यंदा गणपती विसर्जना दरम्यान नैसर्गिक जलस्रोतांवरील ताण मोठ्या प्रमाणावर कमी झाल्याचे पाहायला मिळाले. महानगरपालिका आणि स्थानिक प्रशासनाद्वारे शहरांमध्ये ठिकठिकाणी उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या मोफत कृत्रिम तलावांच्या सुविधेला यंदा राज्यभरातून अत्यंत उत्स्फूर्त प्रतिसाद लाभला. हजारो नागरिकांनी पारंपारिक नद्या, तलाव किंवा समुद्रात विसर्जन करण्याऐवजी प्रशासनाच्या कृत्रिम तलावांमध्ये बाप्पाचे विसर्जन करण्याला प्राधान्य दिल्याचे यावरून स्पष्ट होते. प्रदूषण नियंत्रण मंडळाकडून (MPCB) यंदाच्या उत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर थर्माकॉलचा वापर पूर्णपणे वर्ज्य करणे आणि शाडूच्या मातीच्या मूर्तींच्या वापराला जास्तीत जास्त प्रोत्साहन देणे यांसारखे कळीचे उपक्रम राबविण्यात आले होते. या सर्व पर्यावरणपूरक उपाय योजनांना राज्यातील जनतेकडून तब्बल ५० टक्क्यांहून अधिक सकारात्मक प्रतिसाद लाभला असून, नागरिकांचा हा सक्रिय व जबाबदार सहभाग भावी पिढीसाठी पर्यावरण संवर्धनाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वपूर्ण टप्पा असल्याचे अध्यक्ष सिद्धेश कदम यांनी नमूद केले.

      केवळ गणेशोत्सवा पुरतेच पर्यावरण संवर्धनाचे व्रत मर्यादित न ठेवता, भविष्यात येणारे सर्वच सण आणि उत्सव याच पारंपरिक, प्रदूषण मुक्त व पर्यावरणपूरक पद्धतीने साजरे करण्याचे अत्यंत मोलाचे आवाहन त्यांनी यावेळी केले. आगामी काळात नवरात्रोत्सव, दीपावली, ईद आणि मोहरम यांसारखे सर्व प्रमुख सण उत्साहात साजरे करताना हवा, पाणी आणि ध्वनिप्रदूषण नियंत्रणात राखण्यासाठी नागरिकांनी असाच सहभाग कायम ठेवावा, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली आहे. पर्यावरणपूरक आणि प्रदूषण मुक्त सणांचे उद्दिष्ट केवळ शासकीय यंत्रणांच्या धडक मोहिमांनी साध्य होऊ शकत नाही, तर त्यासाठी प्रत्येक सुजाण नागरिकाची वैयक्तिक नैतिक जबाबदारी आणि सामाजिक जाणीव अत्यंत महत्त्वाची ठरते, असा संदेश या माध्यमातून संपूर्ण महाराष्ट्राला देण्यात आला आहे.