नवी दिल्ली: आगामी सणासुदीच्या पार्श्वभूमीवर देशातील सर्वसामान्य नागरिकांच्या खिशावरील भार हलका करणारी एक अत्यंत महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. केंद्र सरकारने सोयाबीन, पाम आणि सूर्यफूल तेलावरील आयात शुल्कात मोठी कपात करण्याचा धोरणात्मक निर्णय घेतला आहे. या निर्णयामुळे ऐन सणासुदीच्या दिवसांत किरकोळ बाजारात खाद्यतेलाच्या किमती खाली येण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे. 'इंडियन व्हेजिटेबल ऑइल प्रोड्युसर्स असोसिएशन' (आयव्हीपीए) या प्रमुख उद्योग संघटनेने या निर्णयाचे स्वागत केले असून, यामुळे देशांतर्गत बाजारात खाद्यतेलाची पुरेशी उपलब्धता सुनिश्चित होण्यास मोठी मदत होईल, असा अंदाज वर्तवला आहे.
भारत देश आपल्या एकूण खाद्यतेलाच्या गरजेपैकी तब्बल ६० टक्के गरज आयातीद्वारे पूर्ण करतो, ज्यामुळे देशांतर्गत बाजारपेठ आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेतील किमती आणि जागतिक पुरवठ्याच्या स्थितीसाठी अत्यंत संवेदनक्षम असते. या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने घेतलेल्या निर्णया नुसार, कच्च्या सूर्यफूल तेलावरील मूलभूत सीमा शुल्क (BCD) १० टक्क्यांवरून थेट शून्यावर आणण्यात आले आहे. तसेच, शुद्ध केलेल्या सूर्यफूल तेलावरील सीमा शुल्क ३२.५ टक्क्यांवरून कमी करून २२.५ टक्के करण्यात आले आहे. याशिवाय, कच्च्या सोयाबीन तेल आणि पाम तेलावरील सीमा शुल्क १० टक्क्या वरून ५ टक्क्यांपर्यंत खाली आणण्यात आले असून, शुद्ध केलेल्या सोयाबीन तेल आणि पाम तेलाचे शुल्क ३२.५ टक्क्यांवरून घटवून २७.५ टक्के करण्यात आले आहे. आयात शुल्कातील या व्यापक कपातीमुळे परदेशातून येणाऱ्या खाद्यतेलाची मूळ आयात किंमत कमी होणार असून, याचा थेट सकारात्मक परिणाम बाजारातील किरकोळ दरांवर दिसून येईल.
आयव्हीपीएचे अध्यक्ष सुधाकर देसाई यांनी या निर्णया बाबत माहिती देताना सांगितले की, खाद्यतेलाच्या आयातीवरील सीमा शुल्क कमी करण्याचा हा निर्णय अगदी योग्य वेळी घेण्यात आला आहे, कारण सध्या देशभरात सणासुदीचा काळ जवळ आला आहे. सूर्यफूल तेलावरील शुल्क कपात ही अत्यंत लक्षणीय असून, यामुळे हे तेल सर्वसामान्यांसाठी अधिक परवडणारे झाले आहे; विशेषतः दक्षिण भारतातील प्रमुख ग्राहक प्रदेशात याचा मोठा फायदा होईल. दरम्यान, पाम तेलाच्या बाजारा बाबत बोलताना त्यांनी स्पष्ट केले की, 'बी ५०' जैवइंधन अनिवार्यतेची अंमलबजावणी आणि लागवडी खालील क्षेत्रातील वाढीचा मंद वेग यामुळे पाम तेल आगामी काळात तुलनेने महागच राहण्याची शक्यता आहे. अशा परिस्थितीत सूर्यफूल आणि सोयाबीन तेलाच्या आयातीमधील लवचिकतेमुळे पाम तेलाची मागणी काही प्रमाणात कमी होऊ शकते.
ग्राहक स्तरावर खाद्यतेलाच्या अंतिम किमती या केवळ आयात शुल्कावरच अवलंबून नसून, त्या इतर अनेक घटकांद्वारे निर्धारित होतात. यामध्ये आंतरराष्ट्रीय वस्तूंच्या बाजारातील किमती, मालवाहतुकीचा खर्च, परकीय चलन विनिमय दरातील बदल, देशांतर्गत उपलब्धता आणि साठ्याची पातळी या सर्व बाबींचा समावेश असतो. असे असले तरी, आगामी सणासुदीच्या महिन्यांत देशभरात खाद्यतेलाचा अखंडित पुरवठा राखणे हे उद्योगाचे तात्कालिक प्राधान्य आहे. सुधारित शुल्क रचनेमुळे बाजारात योग्य समतोल साधला जाईल आणि ग्राहकांना दिलासा मिळेल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.
