पुणे: पुणे शहरातील दिवसेंदिवस बिकट होत चाललेली वाहतूक कोंडी कायम स्वरूपी फोडण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाकांक्षी मानल्या गेलेल्या ‘उच्च क्षमता वर्तुळाकार मार्गाच्या’ (HCMTR) कामाला आता खऱ्या अर्थाने गती मिळणार आहे. तब्बल ३६ किलोमीटर लांबीचा हा महामार्ग आता चार वेगवेगळ्या टप्प्यांमध्ये (पॅकेजेस) राबवण्याचा निर्णय पुणे महानगरपालिकेने घेतला आहे. यातील सिंहगड रस्ता ते लुल्लानगर आणि विमाननगर ते बॉम्बे सॅपर्स या पहिल्या दोन टप्प्यांच्या निविदा आगामी नोव्हेंबरच्या पहिल्या आठवड्यात काढण्याची जय्यत तयारी प्रशासनाकडून सुरू करण्यात आली आहे. महापालिका आयुक्त नवलकिशोर राम यांनी या संदर्भात सविस्तर माहिती दिली असून, राज्य सरकारच्या उच्चस्तरीय निर्देशानंतर या प्रकल्पाच्या प्रत्यक्ष अंमलबजावणीला वेग आला आहे.
सन १९८७ च्या विकास आराखड्यात समाविष्ट करण्यात आलेला हा HCMTR प्रकल्प पुणेकरांच्या दृष्टीने अतिशय जिव्हाळ्याचा आणि महत्त्वाचा मानला जातो. प्रस्तावित उन्नत मार्ग (Elevated Road) सुमारे ३६ किलोमीटर लांबीचा आणि २४ मीटर रुंदीचा असणार आहे. या संपूर्ण मार्गावर ३४ प्रमुख चौक विकसित केले जाणार असून, वाहनांच्या सुलभ व विनासायास आवागमनासाठी ३३ ठिकाणी प्रवेश आणि बाहेर पडण्यासाठी (Ramps) रॅम्प्स प्रस्तावित करण्यात आले आहेत. प्रकल्पाच्या तांत्रिक आराखड्या नुसार, यातील सुमारे २१.८ किलोमीटरचा मार्ग विद्यमान रस्त्यांवरून जाणार आहे. याशिवाय, ४.२८ किलोमीटर मार्ग नाले, नदी आणि कालव्यालगत, तर ४.३४ किलोमीटर मार्ग वनक्षेत्र आणि रेल्वे परिसरातून नेण्याचे नियोजन आहे. उर्वरित काही भाग बांधकामे आणि झोपडपट्टी परिसरावरून जाणार आहे. अलीकडेच मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी या प्रकल्पाला गती देण्याचे स्पष्ट आदेश दिले होते, त्यानंतर महापालिका आयुक्त नवलकिशोर राम यांच्या दालनात वरिष्ठ अधिकारी आणि सभागृह नेते गणेश बीडकर यांच्या उपस्थितीत महत्त्वाची बैठक पार पडली, ज्यामध्ये या दोन्ही टप्प्यांवर शिक्कामोर्तब करण्यात आले.
या प्रकल्पाची अंमलबजावणी करताना ज्या भागात तुलनेने कमी भूसंपादन करावे लागणार आहे, अशा भागांना पहिल्या टप्प्यात प्राधान्य देण्यात आले आहे. यानुसार, पहिला टप्पा हा सिंहगड रस्त्यावरील पु. ल. देशपांडे उद्यानापासून सुरू होईल. तिथून हा मार्ग स्वारगेट आणि पुढे बिबवेवाडीमार्गे लुल्लानगरपर्यंत नेण्यात येणार आहे. पु. ल. देशपांडे उद्यानापासून कॅनॉल रस्त्याने सारसबाग, पुढे व्होल्गा चौक, सातारा रस्ता, पुष्प मंगल कार्यालय, बिबवेवाडी, केंजळेनगर आणि गंगाधाममार्गे हा मार्ग लुल्लानगर पर्यंत पोहोचेल. विशेष म्हणजे, सिंहगड रस्ता ते स्वारगेटदरम्यान आधीच मेट्रो प्रकल्प अस्तित्वात असल्यामुळे या विशिष्ट पट्ट्यात दुमजली उन्नत पूल (Double-deck Flyover) उभारण्याचा अभिनव प्रस्ताव आहे. दुसरीकडे, दुसरा टप्पा पुणे विमानतळाजवळील विमाननगर येथून सुरू होऊन ५०९ चौक, विश्रांतवाडी चौकमार्गे थेट बॉम्बे सॅपर्सपर्यंत जाणार आहे. हे दोन्ही टप्पा साधारण १० ते १२ किलोमीटर लांबीचे असणार आहेत.
या प्रकल्पासाठी राज्य सरकारच्या जमिनींसोबतच काही खासगी जागांचेही संपादन करावे लागणार आहे, मात्र प्रकल्पातील मोठा भाग आधीच उपलब्ध असलेल्या २४ मीटर रुंदीच्या रस्त्यांवरून जात असल्याने कामातील तांत्रिक अडचणी कमी होणार आहेत. आगामी तीन वर्षांच्या आत हा महत्त्वाकांक्षी HCMTR प्रकल्प पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले असून, आवश्यक त्या भूसंपादनासाठी राज्य सरकारकडून विशेष सहकार्य लाभणार असल्याचे सभागृह नेते गणेश बीडकर यांनी स्पष्ट केले आहे. नोव्हेंबर मध्ये निविदा प्रक्रिया पार पडल्यानंतर या प्रकल्पाच्या प्रत्यक्ष कामाला सुरुवात होईल, ज्यामुळे आगामी काळात पुणेकरांचा प्रवास अधिक वेगवान, सुकर आणि वाहतूक कोंडीमुक्त होण्यास मोठी मदत होणार आहे.
